Afkeer en buitensporig verlangen

Zolang de mens geneigd is in een bestendig zelf te geloven, zullen we logischerwijs alles willen uitroeien wat bedreigend kan zijn voor het denkbeeld van een zelf, en zullen we hunkeren naar dingen die ons denkbeeld van een zelf kunnen bevestigen. Dat brengt ons bij de twee primaire neigingen die voortkomen uit het vastklampen aan een zelf: afkeer en buitensporig verlangen. Want ook afkeer is een vorm van vastklampen. Dat kan zich bijvoorbeeld uiten in de vorm van vasthouden aan de gedachte dat je kwaad op iemand bent, vasthouden aan de gedachte dat je bepaalde dingen niet kunt vergeven of niet kunt accepteren, vasthouden aan gevoelens van vijandigheid en haat tegenover andere mensen. Naar iets verlangen kan op zich positief of negatief zijn, maar je aan iets vastklampen uit hebzucht of begeerte kan nooit positief zijn. Het vastklampen aan iets of iemand is vanuit de boeddhistisch zienswijze altijd ongezond. Maar om als menselijk wezen te kunnen functioneren, hebben we het verlangen wel nodig. Zelfs vanuit het spirituele gezichtspunt is dat zo. Als we niet het verlangen hebben om te gaan zitten mediteren, zullen we dat ook niet doen. Als we niet het verlangen hebben de staat van verlichting te bereiken of een boeddha te worden, komen we er niet. Als we geen verlangens hebben, zullen we niets bereiken. Vanuit boeddhistisch perspectief is er echt niets mis met het verlangen om een gezin te hebben en goed voor je kinderen te zorgen, het verlangen naar een goede relatie met je levenspartner, familie en vrienden, of het verlangen naar een goede baan, die je ook graag wilt houden. Er ontstaat pas een probleem als het overdreven verlangens worden. Want als verlangens omslaan in altijd willen hebben en vasthouden, en zich gaan uiten in de vorm van onmatige begeerte, dan worden ze problematisch. 

Daarom is mediteren zo belangrijk. Door meditatie worden we ons bewuster van alles wat zich afspeelt. Als we ons bewust worden van onze neigingen, zal het merendeel ervan op den duur vanzelf afzwakken, ook al doen we geen opzettelijke pogingen daartoe. Als we heel erg ons best doen om bepaalde gewoontes op te geven, dan worden ze juist versterkt. Alertheid is belangrijker dan daadwerkelijke inspanningen. Als we heel erg aardig proberen te zijn, komt het er uiteindelijk vaak op neer dat we helemaal niet aardig zijn! Aardig zijn leer je door te signaleren dat je op bepaalde momenten niet aardig bent, en niet door vreselijk je best te doen om aardig te zijn.  

Vergankelijkheid, leegte en niet-zelf

De volgende beschouwing van de eerste edele waarheid is meditatie op vergankelijkheid. Als we lijden, kijken we zelden naar de oorzaken en omstandigheden die het gevoel van lijden hebben voortgebracht. We zijn zo in beslag genomen door de gewaarwording op zich, dat we vergeten dat die gewaarwording ook deel uitmaakt van de oorzaken en omstandigheden. Maar het gevoel van lijden houdt ons zo intens bezig, dat er geen ruimte is voor inzicht. 

De derde meditatiebeoefening is meditatie op leegte. Als beoefenaar dien je te beseffen dat het ervaren van lijden op zich geen duurzame essentie of werkelijkheid heeft. Dat besef komt voort uit de meditatiebeoefening die ik hiervoor heb beschreven, door in te zien dat lijden voortkomt uit oorzaken en omstandigheden.  

De laatste meditatie die met de waarheid van het lijden is verbonden, is de meditatie op zelfloosheid. De beoefenaar moet inzien dat er geen duurzaam en onveranderlijk zelf is dat onaangename ervaringen krijgt te verduren. Het geloof dat er een soort zelf of ziel is die altijd en onveranderlijk blijft bestaan, is zo sterk dat het haast tot het instinct behoort. Zelfs onze taal brengt ons tot uitspraken als ‘mijn herinnering’, ‘mijn lichaam’, ‘mijn emoties’, ‘mijn gedachten’, ‘mijn opvattingen’ enzovoort; we beschouwen het zelf als iets dat van een hogere orde is dan al het andere. De boeddhistische leer zegt dat dit volkomen denkbeeldig is, een constructie van de denkende geest. 

Vanuit boeddhistisch oogpunt moet het zelf gezien worden als iets dat dynamisch en levend is, en niet statisch of onveranderlijk. Als het zelf volkomen onveranderlijk was, zou het niet aangetast kunnen worden door wat er zich in de geest afspeelt. Maar als het niet geraakt zou worden door onze gedachten, gevoelens, emoties en denkbeelden, wat voor nut heeft het zelf dan, ook al zou het bestaan? Wat ons leven juist zo interessant maakt, is het feit dat we in staat zijn de dingen emotioneel te ervaren en onze gedachten op een creatieve manier te gebruiken. Wanneer we onszelf als een vaststaande entiteit beschouwen en zeggen 'ik ben zo verschrikkelijk gekwetst', dan zouden we dat gevoel onmogelijk kunnen loslaten. Maar gaan we er vanzelf uit dat we ons voortdurend in een dynamisch proces bevinden, dan zal onze gefixeerdheid op het verleden heel veel minder worden. ln dat geval kunnen we ons leven werkelijk ter hand nemen. Dan zijn we in staat om onze ervaringen van het huidige moment te hanteren, en zelfs om ons te verzoenen met het verleden. Bovendien zullen we beter inzien hoe we in de toekomst te werk moeten gaan. Dat zelf in de vorm van een onafgebroken dynamisch proces is in het Boeddhisme een belangrijke gedachte. Zonder dat is er geen spirituele vooruitgang mogelijk, in welke zin dan ook. 

De waarheid van het lijden

Met betrekking tot de eerste edele waarheid worden verschillende meditatiebeoefeningen gedaan. 

De eerste daarvan is de meditatie op lijden, dat wil zeggen het lijden als zodanig. In het onderricht worden drie vormen van lijden beschreven. De eerste ervan is 'fundamenteel lijden': het feit dat alles onderhevig is aan verandering en voortgekomen is uit oorzaken en omstandigheden, brengt logischerwijs lijden teweeg in ons leven. Vooral wanneer we de dingen als aantrekkelijk en aangenaam ervaren, willen we helemaal niet dat ze anders worden. Maar aangezien alles onderhevig is aan veranderingen, zullen we vroeg of laat moeten accepteren dat dingen die ons steeds vreugde en geluk schonken, dat ineens niet meer blijken te doen, en soms juist de oorzaak zijn van het feit dat we ons ongelukkig voelen. Een voorbeeld van dit fundamentele lijden is ouderdom. Of we nu wel of niet sporten, of de plastische chirurgie te hulp roepen in onze strijd tegen vetrollen, te kleine borsten en rimpels, het valt niet te ontkennen dat we ouder worden. Het is een gegeven dat we simpelweg moeten accepteren. Ik bedoel daarmee niet dat je in geen enkel opzicht mag proberen er jeugdiger uit te zien, maar wat dit soort dingen betreft moet je wel een beetje realistisch zijn.  

De tweede vorm van lijden is het 'lijden ten gevolge van verandering'. Hiertoe behoort onder andere onze verwachting dat we door een andere baan of echtgenoot ineens wel gelukkig zouden zijn. Maar omdat onze geest niet veranderd is, blijft het lijden voortbestaan.  

De derde soort is het 'lijden ten gevolge van lijden'. In zekere zin lijden we altijd al, en als er dan ook nog iets verkeerd gaat, lijden we des te meer. Al deze vormen van lijden leren we hanteren door enige spirituele beoefening te doen, omdat we ons dan niet meer zo laten overrompelen door nare ervaringen. Maar als we geen enkele training hebben gehad, dan zijn we overgeleverd aan verdriet, pijn en frustratie. Het boeddhistische onderricht over de vormen van lijden moet dus niet als pessimistisch of overdreven worden gezien. Er is geen sprake van overdrijving, want allemaal hebben we dagelijks met deze dingen te maken. 

De vijf hindernissen (nivarana's)

Bij shamatha-meditatie moeten we voortdurend bedacht zijn op wat men de vijf hindernissen noemt. De eerste hindernis is zintuiglijk verlangen. Deze term verwijst naar de neiging van de geest om zich steeds weer te hechten aan iets wat hem aantrekt: een gedachte, een waarneembaar object of een bepaald gevoel. Als we de geest toestaan om steeds weer aan dit soort aantrekkelijkheden toe te geven, verliezen we op den duur onze concentratie. Dus is het belangrijk om onze opmerkzaamheid aan te scherpen en te weten hoe de geest functioneert; daarbij is het zeker niet nodig dat we alle opkomende gedachten onderdrukken, maar we moeten opmerken dat ze er zijn en in de gaten houden hoe de geest zich gedraagt, zien hoe hij uit gewoonte om zich heen grijpt en van de ene gedachte naar de andere springt.  

Als tweede hindernis noemt men kwaadwilligheid; dat is het tegenovergestelde van de eerste hindernis, want deze wordt niet door aantrekking teweeggebracht maar door aversie. Deze kwaadwilligheid verwijst naar alle mogelijke gedachten die met afwijzing hebben te maken en met gevoelens van vijandigheid, wrok, haat en verbittering. Ook als dergelijke gevoelens opkomen, moeten we ze opmerken en niet wegdrukken, maar gewoon kijken hoe ze opkomen. Daarnaast zouden we moeten leren om op liefdevolle vriendelijkheid te mediteren, maar dat zal ik later bespreken.  

De derde hindemis die onze meditatie in de weg staat, is sloomte of slaperigheid. Voor mensen die mediteren is dat een heel bekend verschijnsel. Als deze belemmering aanwezig is, verliezen we onze gerichte aandacht. Misschien zijn we niet uitgesproken onrustig maar er is geen helderheid van geest. Gaandeweg worden we steeds suffer en ten slotte vallen we in slaap. In dat geval heeft het weinig zin om halsstarrig door te gaan met mediteren, je kunt je op zo'n moment beter wat opfrissen door een eindje te gaan wandelen of je gezicht te wassen, om daarna de meditatieoefening direct weer op te pakken.  

De vierde hindernis is rusteloosheid en gepieker, waarmee men elke werking van de geest bedoelt, omdat de geest van nature rusteloos is. Door de werking van de geest kunnen we nog geen minuut stilzitten. Ook het bestrijden van deze hindernis is weer een kwestie van aandachtig zijn, observeren hoe de geest zich gedraagt en hoe hij op dingen reageert, zonder een oordeel te vellen over onze gewaarwordingen. Als we iets slechts ervaren moeten we er niet bij stilstaan dat het slecht is; en als het 'goed' is, moeten we er niet over nadenken dat het goed is; we registreren simpelweg wat er gebeurt, meer niet.  

De vijfde hindernis wordt gevormd door sceptische twijfel of, zoals sommigen het vertalen, angst om je te binden. Wanneer dit obstakel zich tijdens het mediteren voordoet, hebben we voortdurend last van het knagende gevoel van 'hoe weet ik nu of ik het wel goed doe; hoe weet ik dat het echt werkt en niet gewoon tijdverspilling is; hoe weet ik of boeddhistische leermeesters de waarheid spreken; hoe weet ik of de dingen die meditatieleraren me leren juist zijn, misschien hebben ze wel ongelijk'.  

Deze overvloed aan kritische twijfel heeft geen enkele waarde en belemmert onze meditatie. Om deze hindernis te kunnen hanteren, moeten we meer begrip zien te krijgen van de werking van de geest door veel te lezen en onze kennis te vergroten, en vooral niet blijven hangen in deze gemoedstoestand vol twijfels.  

Door deze meditatie van kalme evenwichtigheid te beoefenen, gaan we inzien hoe onze mentale houding, in combinatie met onze gevoelens en gedachten, fungeert als de schepper van onze aard en persoonlijkheid, en dus bepaalt wat voor soort mens we zijn. Als we dat eenmaal beseffen, is het mogelijk om innerlijk te veranderen. 

Bezoek van Lama Tashi Nyima, verklarende woordenlijst

Bezoek van Lama Tashi Nyima

We kregen bezoek van Lama Tashi Nyima om onze meditatieruimte in te wijden. Na een traditionele ceremonie gingen we dan over tot de meditatie. Nadien werden er ook nog heel wat vragen gesteld.

De avond was inspirerend en stimuleerde ons op weg naar meer inzicht, mededogen en wijsheid.

 🙏🧘🌈

Verklarende woordenlijst Maitreya instituut

Als dit iemand kan helpen? https://www.maitreya.nl/nl/verklarende-woordenlijst

Boeddhisme in Kortrijk, met Lama Zeupa

Enkele sfeerfoto's van een zeer boeiende avond met Lama Zeupa 🙏 de opkomst was geweldig waarvoor dank aan allen voor het rond bedelen van de affiches en folders 🙏🙏🙏

Foundations of Buddhism, Trinlay Rinpoche

Dit is de eerste video van een reeks van vijf onderrichten van ong. 2u. Heel interessant. In het Engels. Trinlay Rinpoche komt af en toe ook teachen in Yeunten Ling. Veel theorie, dus af en toe doorzetten. En vervolgens terug op het kussentje gaan zitten.

Niet-zelf en leegte

Niet-Zelf en leegte

 

Het boeddhistische concept van "niet-zelf" (in het Pali: anatta of in het Sanskriet: anatman) houdt in dat niets een onveranderlijke, blijvende kern of 'zelf' heeft. Dit betekent dat alles, inclusief onszelf, in constante verandering is en niet vaststaat. Wanneer we diep kijken, kunnen we zien dat alles bestaat dankzij andere dingen en in relatie daarmee staat. Er is niets dat op zichzelf bestaat.

In eenvoudige termen: stel je voor dat je naar een golf in de oceaan kijkt. Die golf heeft geen afzonderlijk 'zelf'; het is gemaakt van water, wind, zwaartekracht en vele andere elementen. Op dezelfde manier hebben wij mensen geen vaststaand 'zelf'; we zijn het resultaat van onze gedachten, gevoelens, lichaam, omgeving en vele andere factoren.

Dat neemt echter niet weg dat mensen bepaalde karaktereigenschappen of patronen kunnen vertonen die gedurende een groot deel van hun leven redelijk stabiel kunnen lijken, zoals introvert of extravert zijn. Echter, het concept van "niet-zelf" in het boeddhisme verwijst niet naar het idee dat er geen continuïteit of patronen zijn in iemands persoonlijkheid of leven. Het idee van "niet-zelf" benadrukt eerder het feit dat deze eigenschappen en patronen niet vaststaand of op zichzelf zijn. Ze zijn afhankelijk van een reeks van oorzaken en omstandigheden en kunnen veranderen. Bovendien vormen deze eigenschappen slechts een deel van wat we zijn en zijn ze niet een onveranderlijk 'zelf' dat onafhankelijk van andere factoren bestaat.

Bijvoorbeeld, iemand kan overwegend introvert zijn vanwege genetische factoren, vroege levenservaringen, culturele invloeden, enz. Maar onder verschillende omstandigheden of in verschillende fasen van het leven kan diezelfde persoon ook meer extraverte trekken beginnen vertonen.

Voorbeeld van de kaars

Stel je een brandende kaars voor. De vlam lijkt een duidelijke en afzonderlijke entiteit te hebben, maar als we dieper kijken, zien we dat de vlam niet op zichzelf kan bestaan.

1. *Oorzaak en voorwaarde*: De vlam bestaat dankzij de was van de kaars, de lont, de zuurstof in de lucht en de ontstekingsbron die het eerst aanstak. Zonder een van deze elementen zou de vlam niet kunnen bestaan.

2. *Veranderlijkheid*: De vlam is constant in beweging en verandert van moment tot moment. Het is nooit twee opeenvolgende momenten hetzelfde.

3. *Geen inherent zelf*: Als we naar de vlam kijken en vragen: "Waar is het 'zelf' van de vlam?", kunnen we het niet vinden. Is het de was? De lont? De zuurstof? De warmte? Al deze componenten zijn nodig voor de vlam om te bestaan, maar geen enkele is de vlam zelf.

Dus, net zoals alles in het leven, heeft de vlam van een kaars geen vaststaand 'zelf'. Het is het resultaat van samenkomende voorwaarden en is constant in verandering. Op dezelfde manier kunnen we onszelf of andere dingen in het leven beschouwen als tijdelijke samenkomsten van verschillende factoren, zonder een permanent, onveranderlijk 'zelf'.

Het begrijpen van "niet-zelf" moedigt ons aan om niet star vast te houden aan labels of vastomlijnde identiteiten, maar in plaats daarvan de veranderlijke en onderling afhankelijke aard van het bestaan te erkennen.

 

Als aanvulling/opmerking: er werd aan chatGTP gevraagd hoe het Boeddhistische begrip van niet-zelf te combineren valt met karakter/temperament en Jung’s persoonlijkheidstypen en de MBTI test die daarop is gebaseerd. Het antwoord is als volgt:

Het boeddhistische concept van "niet-zelf" kan op het eerste gezicht lijken te conflicteren met de westerse psychologische begrippen zoals karakter en temperament, die impliceren dat er consistente persoonlijke eigenschappen en kenmerken zijn.

Het belangrijkste verschil ligt in het perspectief op deze begrippen:

Boeddhistisch perspectief op karakter en temperament: Volgens het boeddhisme kunnen karaktereigenschappen en temperamenten worden gezien als tijdelijke en voorwaardelijke aspecten van het individu. Ze zijn het resultaat van oorzaken en voorwaarden, inclusief genetica, opvoeding en levenservaringen. Boeddhisten erkennen dat deze eigenschappen bestaan en nuttig kunnen zijn bij het begrijpen van mensen, maar ze benadrukken dat ze niet permanent en onveranderlijk zijn. Mensen kunnen hun karakter en temperament transformeren door bewustzijn en inspanning.

Westerse psychologie: De westerse psychologie neigt naar het idee van een stabiel zelf en heeft modellen ontwikkeld zoals Jung's persoonlijkheidstypen of de Myers-Briggs Type Indicator (MBTI). Deze modellen proberen persoonlijkheidskenmerken te categoriseren en beschrijven als relatief stabiel in de tijd. Ze kunnen waardevol zijn voor zelfinzicht en het begrijpen van gedrag, maar ze worden vaak gezien als minder flexibel dan het boeddhistische perspectief.

Het belangrijkste is dat beide perspectieven waardevolle inzichten bieden, maar vanuit verschillende filosofische en culturele contexten. Sommige mensen combineren elementen van beide benaderingen om een breder begrip van zichzelf te ontwikkelen. Het boeddhistische concept van "niet-zelf" nodigt uit tot het loslaten van starre identificaties en kan helpen bij het begrijpen van de veranderlijke aard van persoonlijke eigenschappen, terwijl westerse psychologie kan helpen bij het identificeren van specifieke kenmerken en gedragspatronen. Het uiteindelijke doel is om zelfinzicht te vergroten en persoonlijke groei te bevorderen, ongeacht de gebruikte benadering.

Besluit : Je kan dus ChatGTP gebruiken om te checken of bepaalde ideeën wel werkelijk in lijn zijn met het boeddhistische gedachtengoed en om ze gestructureerder te verwoorden. Het heeft toegang tot een enorme schat aan schrift-kennis, zelfs over boeddhistische zaken, maar mist wel directe ervaring. Dat laatste is aan ons om op te doen en meditatie en zelf-onderzoek zijn daar de perfecte middelen toe. Kennis kan ons helpen begrijpen, maar enkel ervaring kan ons helpen (ernaar te) leven, en om dit laatste draait het.

Meditatie is geen religie. Herinnering aan retraite met Lama Zeupa en Otto-Jan Ham.

Meditatie is geen religie. Heel toffe herinnering aan retraite met Tibetaanse Lama Zeupa, Otto-Jan Ham, Bart Van Peer & Peter Brems in het prachtige Boeddhistische Instituut Tibetan Buddhist Institute Yeunten Ling - HUY (uit Brain Man - Canvas TV)

Video | Facebook

De aspiraties van de Mahamudra van Definitieve Betekenis

Dit weekend waren Chantal, Ulrike (vrouw van Steve) en Steve aanwezig op de Kagyu Monlam in het Tibetaans Instituut in Huy. De Kagyu Monlam is een groot gebedsfestival dat meerdere dagen duurt, in dit geval 3 dagen, met rituelen, leringen en gebeden voor wereldvrede en harmonie.

Tijdens één van de rituelen kwamen bepaalde groeperingen naar voor om hun eer te betonen, en hebben zij dit ook gedaan in naam van de Brug der Wijsheid. Op die manier hebben zij voor de Brug der Wijsheid ook een zegening gekregen van de Rinpochee die deze gelegenheid voorzat.

Hieronder een citaat uit één van de vele wens-gebeden die werden gereciteerd (vertaald naar het Nederlands): Uit: “The aspirations of the Mahamudra of Definitive Meaning”, “The Kagyu Monlam Book”, pagina 357.

Bij het opnieuw en opnieuw kijken naar de geest, die niets heeft om naar te kijken,
wordt dat er niets te zien is levendig gezien zoals het is. Dat is de oplossing voor twijfels over wat het wel en niet is.

Zonder illusie, mogen we onze eigen aard herkennen.

Kijkend naar objecten, zijn er geen objecten; ze worden gezien als geest.
Kijkend naar de geest, is er geen geest; het is leeg van een eigen aard.
Kijkend naar beide wordt dualisme in zichzelf bevrijd.

Mogen we het heldere licht, de aard van de geest, realiseren.
Deze vrijheid van mentale betrokkenheid is Mahamudra. Voorbij extremen is het de grote middenweg. Omdat dit alles omvat, wordt het ook de grote perfectie [Dzogchen] genoemd.

Mogen we het vertrouwen verkrijgen dat het kennen van éne het realiseren van de betekenis van het al is.

Onophoudelijke grote gelukzaligheid zonder gehechtheid; het onthulde heldere licht vrij van concepten; en spontaan aanwezige vrijheid van gedachten, voorbij het intellect: mogen moeiteloze ervaringen onophoudelijk zijn.

Mogen we natuurlijk bevrijd worden van de gehechtheid aan ervaringen alsof zij het goed zijn.
Mogen de illusie dat gedachten slecht zijn gezuiverd worden in de uitgestrektheid.
Moge de gewone geest, waarbij niets moet verwijderd of toegevoegd moet worden, noch verloren of gewonnen moet zijn, eenvoudig, de waarheid van Dharmata [de ware, aard van alle dingen], gerealiseerd worden.

Hoewel de aard van wezens altijd al de Boeddha is: dit niet realiserend, dwalen we eindeloos in samsara.

Moge ondraaglijk medeleven in ons oprijzen voor alle wezens die eindeloos lijden. De vertoning van ondraaglijk medeleven is onophoudelijk. Binnen die affectie rijst de lege ware aard op in zijn naaktheid.

Mogen we dit geïntegreerde pad cultiveren zonder fout, voortdurend doorheen de dag en de nacht.”

 

Vegetarisme, Dalai Lama, dogma's, mala, de drie vergiffen, lectuur tips

Vegetarisme in Boeddhisme

Hoewel niet alle boeddhisten vegetariërs zijn, is er een sterke traditie van vegetarisme binnen het boeddhisme. Het boeddhisme hecht waarde aan het vermijden van schade aan levende wezens en het cultiveren van mededogen. Het eten van vlees kan gezien worden als het veroorzaken van schade aan dieren, dus sommige boeddhisten kiezen ervoor om vegetarisch te zijn om in overeenstemming te zijn met deze principes.

Het is alleen goed te weten dat niet alle boeddhisten vegetarisch zijn. Individuele boeddhisten maken hun eigen keuzes op basis van persoonlijke overtuigingen, omgevingsfactoren en culturele invloeden. Er zijn boeddhisten die vlees eten, maar vaak wordt wel aangeraden om bewust om te gaan met voeding en de ethische aspecten ervan te overwegen.

Nog een aanvulling op het vegetarisme, waar we het over hadden. Thupten Chodron, een Tibetaans-boeddhistische non heeft het uitgebreid en genuanceerd over vegetarisme, 3 pagina's lang, in haar boek 'Boeddhisme voor beginners'. Ook een aanrader. Het komt in grote lijnen overeen met de info die hierover reeds werd gedeeld. Ze besluit haar uiteenzetting als volgt : 'We kunnen mensen niet aanmerken als 'goede' of 'slechte' boeddhisten' door naar hun bord te kijken. Degenen die vlees eten met een gevoel van dankbaarheid voor het dier zijn misschien wel spiritueler dan dogmatische vegetariërs die alleen maar hun eigen standpunt kunnen zien. Iedereen moet zijn eigen niveau van beoefening, zijn lichaamsbehoeften en de voedselbron en in zijn omgeving nagaan en zijn eetpatroon daarop afstemmen, zonder te eisen dat iedereen hetzelfde eet als hij of zij. Wat we eten maakt ons niet verlicht, maar wel wat we met onze gedachten doen.' Het is mijn oprechte wens dat we door onze uitwisselingen en onze samenkomsten mekaar verder kunnen helpen en stimuleren om naar binnen te kijken, op het kussentje en tijdens onze dagdagelijkse handelingen.

 

Dalai Lama, paus van het Tibetaans boeddhisme?

De term "Dalai Lama" verwijst naar de spirituele leider van de gelug-traditie van het Tibetaans boeddhisme. De huidige Dalai Lama, Tenzin Gyatso, is de veertiende persoon die deze titel draagt.

De Dalai Lama is de hoogste spirituele leider van de gelug-traditie, die een van de vier belangrijkste tradities binnen het Tibetaans boeddhisme is. Hij wordt beschouwd als een belangrijk spiritueel en politiek figuur in Tibet. De Dalai Lama heeft een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van Tibet en heeft wereldwijd bekendheid gekregen vanwege zijn inzet voor vrede, compassie en het bevorderen van het Tibetaans boeddhisme.

Het Tibetaans boeddhisme kent echter ook andere tradities, zoals de Nyingma, Kagyu, Sakya en Bön. Elke traditie heeft zijn eigen spirituele leiders en hiërarchieën. Hoewel de Dalai Lama invloed kan hebben op het Tibetaans boeddhisme als geheel, is hij niet de enige autoriteit en worden beslissingen binnen elke traditie doorgaans genomen door hun respectievelijke spirituele leiders en instellingen.

De Dalai Lama's hebben in het verleden wel een politieke rol gespeeld als de leiders van het land Tibet, maar dit had meer te maken met de politieke en sociale structuur van Tibet dan met een universele autoriteit over de verschillende tradities in het Tibetaans boeddhisme.

Dus, terwijl de Dalai Lama een belangrijke en invloedrijke figuur is binnen het Tibetaans boeddhisme, is het toch niet zo juist om hem te beschouwen als de "paus" van het Tibetaans boeddhisme.

Het boeddhisme op zich kent geen centraal gezag of een figuur die als een soort "boeddhistische paus" fungeert. Het is een gedecentraliseerde religie met verschillende tradities en stromingen. Elke boeddhistische traditie heeft zijn eigen spirituele leiders.

 

Boeddhisme, dogma's, ont-dopen…

Het boeddhisme staat bekend om zijn openheid en inclusieve benadering van spirituele praktijken. Het moedigt individuen aan om hun eigen spirituele pad te verkennen en te ontwikkelen, zonder dat er een verplichting is om specifieke dogma's te aanvaarden. Boeddhistische leringen stimuleren mensen om kritisch na te denken, zelfonderzoek te doen en persoonlijke ervaringen te cultiveren om inzicht te verkrijgen.

De Dalai Lama bijvoorbeeld staat heel positief tegenover ieders eigen religie en benadrukt het belang van religieuze diversiteit. Hij moedigt mensen aan om trouw te blijven aan hun eigen religieuze traditie en geloofssysteem, als dat hen helpt om een beter persoon te worden en een zinvol leven te leiden.

De Dalai Lama erkent dat er veel verschillende religies en spirituele tradities zijn en dat elk individu het recht heeft om zijn of haar eigen pad te kiezen. Hij zal dan zeker ook begrip hebben voor individuen die ervoor kiezen om zich te laten ont-dopen, maar niet als dit vanuit een afkeer gebeurt tegen de eigen traditie. Hij heeft zich vaak uitgesproken voor het respecteren van persoonlijke keuzes op het gebied van religie en het recht van mensen om hun eigen spirituele pad te bepalen. Maar hij moedigt wel respect en tolerantie aan ten opzichte van de eigen traditie en andere religies, en spoort mensen aan om met een open geest naar andere geloofstradities te kijken.

Hij benadrukt het belang van innerlijke waarden, ethiek en compassie in alle religies. Hij gelooft dat het uiteindelijke doel van religie is om mensen te helpen een beter mens te worden en een zinvol leven te leiden. Daarom moedigt hij aan tot het cultiveren van liefde, mededogen, vergevingsgezindheid en altruïsme, ongeacht de specifieke religieuze overtuigingen.

Laat het daarmee duidelijk zijn dat er geen enkele noodzaak is om te ont-dopen of zich ongemakkelijk te voelen bij de rituelen die in de eigen traditie gebruikelijk zijn, ook niet als men zich meer aangesproken voelt door het boeddhisme. Het gaat erom dat mensen hun eigen pad volgen en de waarden en principes van compassie en ethiek toepassen, ongeacht hun religieuze achtergrond.

 

Mala

In een kleiner groepje ging het ook even over de mala.

Een mala is een gebedssnoer dat wordt gebruikt in het Tibetaans boeddhisme en andere boeddhistische tradities. Het is een hulpmiddel om concentratie en focus te bevorderen tijdens het reciteren van mantra's en het uitvoeren van meditatiepraktijken.

Een typische mala bestaat uit 108 kralen. De kralen zijn meestal gemaakt van hout, steen, been of andere materialen en zijn geregen op een draad, met een marker voor het begin en het einde van de mala.

Bij het gebruik van een mala houdt de beoefenaar de mala in één hand, houdt de eerste kraal na de marker vast en begint vervolgens met het reciteren van de gekozen mantra. Met elke herhaling van de mantra wordt de volgende kraal tussen de duim en de middelvinger verplaatst. Ik heb het even opgezocht, en het is inderdaad niet tussen duim en wijsvinger zoals ik het verkeerdelijk had gezegd. Excuses.

Het gebruik van de mala helpt de geest gefocust te houden, omdat de herhaling van de mantra en het tellen van de kralen een ritmische en meditatieve handeling worden. Het helpt ook bij het tellen van het aantal herhalingen van de mantra, omdat 108 een heilig getal is in veel boeddhistische tradities.

Het is wel goed om te weten dat het gebruik van een mala in het Tibetaans boeddhisme een persoonlijke beoefening is en kan variëren tussen individuen en tradities. Sommige mensen dragen de mala bij zich als een spiritueel hulpmiddel gedurende de dag, terwijl anderen het specifiek gebruiken tijdens meditatiesessies of recitaties van mantra's.

 

De drie giffen

Wat anger-woede betreft was verleden weekend het NPO2-programma De Boeddhistische blik volledig gewijd aan de drie vergiften, met o.a. Edel Maex,Matthieu Ricard en een pak Hollanders.

Nog te bekijken via terugkijk-TV of via de app.

Bekijk De Drie Vergiften op https://www.npostart.nl/VPWON_1235472

 

Lectuurtips voor de vakantie

Het Tibetaanse boek van leven en sterven - Sogyal Rinpoche

Altruïsme: de kracht van compassie - Matthieu Ricard

 

Actieve acceptatie, Liggend mediteren, Dharma, Leestip

 

Actieve acceptatie

We hadden het o.a. ook over acceptatie, een belangrijk element in de Boeddhistische leer dat tot misverstanden kan leiden. Het is waar dat het boeddhisme de acceptatie van de realiteit zoals ze is benadrukt, maar dit moet niet worden geïnterpreteerd als een oproep tot passiviteit of een deterministische visie op het leven.

In het boeddhisme is acceptatie een hulpmiddel om te erkennen dat dingen zoals ze "op dit moment zijn", het resultaat zijn van een complexe reeks oorzaken en voorwaarden. Het leert ons om niet te vechten tegen de realiteit, maar om deze te erkennen en juist van daaruit te handelen.

Acceptatie in het boeddhisme betekent niet dat we moeten stoppen met proberen dingen te veranderen. In feite is het tegenovergestelde waar: door de realiteit zoals ze is te accepteren, zijn we beter in staat om te zien wat er kan en best zou veranderen. Het is het startpunt van waaruit verandering kan plaatsvinden.

Dus in plaats van een deterministische filosofie, bevordert het boeddhisme een evenwichtige benadering van acceptatie en verandering. Het stimuleert ons om de realiteit te accepteren zoals ze is, maar ook om actief te werken aan het verbeteren van onze omstandigheden en die van anderen en het bevorderen van mededogen en wijsheid.

"Laat los wat voorbij is, accepteer wat er is en heb vertrouwen in wat zal komen. In het erkennen van de realiteit zoals ze is, vinden we de vrijheid om vanuit wijsheid te handelen."

Thich Nhat Hanh

 

Liggend mediteren

We hadden het ook over liggend mediteren en de leeuwenhouding.

De leeuwenhouding is de houding waarin de Boeddha lag op zijn rechterzijde voordat hij het paranirvana, ook wel bekend als zijn fysieke dood, inging. Het kan dienen als een inspiratie voor liggende meditatie. Je gaat hierbij op je rechterzijde liggen, met je rechterarm onder je hoofd als een kussen en je linkerarm ontspannen langs je lichaam gestrekt. De benen zijn gestrekt of lichtjes gebogen.

Een andere veelgebruikte houding is Savasana (de lijkhouding): een ontspannende lighouding waarbij je op je rug ligt met je benen en armen ontspannen naast je lichaam. Het doel van deze houding is totale ontspanning en het loslaten van fysieke spanning.

Het is wel belangrijk op te merken dat liggende meditatie, ongeacht de houding, soms kan leiden tot slaperigheid of verlies van alertheid. Hoewel er wel degelijk liggende meditatiehoudingen zijn in het boeddhisme, gaat de voorkeur toch uit naar zittende meditatiehoudingen. Deze houdingen stellen ons in staat om een alerte en geconcentreerde geest te behouden tijdens de meditatie.

Het voordeel bij zittende meditatie is ook dat, als je al in slaap zou vallen, je meteen met een schok wakker wordt (doordat je lichaam dreigt om te vallen en er een reflex in gang schiet die je instant alert maakt om dit te voorkomen). Deze opeens verscherpte alertheid kan dan juist die slaperige toestand doorbreken en de geest terug helder maken, waardoor de slaperigheid juist overwonnen kan worden en de verdere meditatie in helderheid kan verder gezet worden, wat uiteindelijk wel het doel is van boeddhistische meditatie.

Dharma

Er werd ook de vraag gesteld: "wat is dat dan die Dharma, waar we toevlucht in nemen?

Je kan de Dharma begrijpen als leringen en wijsheden van de Boeddha. Boeddha ontdekte dat er manieren zijn om lijden te verminderen en geluk te vergroten. Hij deelde zijn inzichten met andere mensen en leerde hen hoe ze een vredig en vervuld leven kunnen leiden.

De Dharma bevat veel verschillende onderwerpen, zoals hoe je vriendelijkheid en mededogen kunt ontwikkelen, hoe je je geest kunt kalmeren en vrede kunt vinden, en hoe je kan begrijpen dat alles in het leven voortdurend verandert. Het is eigenlijk als een soort handleiding voor het leven.

Mensen die het Tibetaans boeddhisme volgen, nemen toevlucht in de Boeddha, de Dharma en de Sanga. Ze vertrouwen op de Boeddha als een gids en een voorbeeld, de Dharma als de leringen die hen helpen om wijs en goedhartig te zijn, en de Sanga als de gemeenschap van mensen die hetzelfde spirituele pad volgen.

Dus, de dharma is eigenlijk de verzameling van alle wijze lessen en principes die ons kunnen helpen om een gelukkig, vreedzaam en zinvol leven te leiden. Het is als een kostbare schat die we kunnen ontdekken en gebruiken om onszelf en anderen gelukkig te maken.

 

De essentiële kracht van eenvoud

De boeddhistische Leer, Dharma, benadrukt in het bijzonder dat dingen oftewel verschijnselen, fenomenen, in een toestand zijn van voortdurend opkomen en vergaan. Alle dingen hebben de aard van verandering in zich. Dit is waarom alle geconditioneerde dingen (dingen die zijn ontstaan, zijn opgekomen, 'in het bestaan zijn gekomen') in essentie lijden zijn.

Opkomen, vergaan en verandering van toestand zijn de drie kenmerken (of eigenschappen) die alle geconditioneerde dingen in zich dragen en daarom zijn het universele kenmerken. Gezien verlichting draait om juist begrip, is het zien en begrijpen van deze universele realiteit essentieel op onze weg naar de bevrijding van lijden.

Verlichting kan een hele opgave zijn, maar vaak liggen cruciale aanwijzingen hiervoor verrassend dichtbij. Wanneer je bijvoorbeeld de hele ademhaling observeert, kun je ook hierin de drie universele kenmerken al heel duidelijk zien. Zo eenvoudig en zo dichtbij kun je een essentiële realiteit ontdekken. Want ook de ademhaling komt voortdurend op en verdwijnt voortdurend. Hij is continue in een toestand van verandering, precies zoals alle andere dingen in het bestaan. Vastklampen aan wat dan ook is vragen om problemen. Ook aangename gevoelens — waar de meeste mensen naar op zoek zijn — zijn lijden 'omdat zij de oorzaak zijn voor het ontstaan van pijn wanneer zij veranderen.'  

Peter van Loosbroek

 

Leestip

 “Het hart van Boeddha’s leer” van Thich Nhat Hahn. (280 blz.)

Ondertitel: van pijn en verdriet naar vreugde, inzicht en zelfkennis.

LOSLATEN

We hadden het gisteren over loslaten, aan de hand van een voorgelezen citaat van Peter De Graef uit zijn boek "Zitten, rust vinden voor jezelf, voor je medemens, voor de wereld".

Loslaten is een kapot gebruikt begrip. Het wordt in spirituele kringen eindeloos tevoorschijn  gehaald, bij woede, wrok en onmacht, verdriet, wanhoop en gehunker, bij alles krijg je de raad het los te laten. Daarbij denken we automatisch aan iets dat we moeten doen, waarna er iets gebeurt, zoals bij een porseleinen kopje dat je loslaat, dat stuk valt op de grond. Dan heb je geen kopje meer, maar scherven, omdat je het hebt los gelaten. Zo denken we onbewust ook dat woede en verdriet aan scherven zal vallen, als we ze ‘los’laten. Dat is een misvatting.

Ik had me een keer teruggetrokken in een bos voor een wat langere retraite. Ik had een hectisch d-seizoen achter de rug, was nog tot vlak voor ik vertrok druk bezig geweest en kwam dus helemaal over mijn toeren in dat bos aan. Vanaf het eerste uur dat ik ging zitten, zat daar een vogeltje me danig op de zenuwen te werken. Het zong niet eens een liedje. Het zei alleen ‘fwiet’. Mijn aandacht was erop gefocust als op een lekkende kraan, ’s nachts in een vreemd hotel. Ik dacht eraan hoe ik het vogeltje tussen een bankschroef zou vastzetten. Ik heb er met een vlambout op gezeten, in een pannetje zoutzuur ondergedompeld….Het haalde niets uit. Vanaf dat de zon opkwam tot ze onderging, bleef de ‘fwiet’ het bos domineren. Dat heeft zo’n dag of tien geduurd.

En toen was het ineens voorbij. Niet de ‘fwiet’, die hoorde ik nog duidelijk de hele tijd en van overal. Maar mijn reactie erop. Ik reageerde er volstrekt niet meer op. Ik had het ‘los’ gelaten. Maar wat ik dan juist heb gedaan? Geen idee. En waarom? Geen idee. Ik had het gewoon uitgezweet. Ik had het verduurd. En op een gegeven moment houdt het op. Dat is hoe ‘los’laten werkt. Je doet niets, verduurt. Je gaat er niet voor op de loop, maar blijft erbij. Dus als je kwaad bent, of verdriet hebt, hunkert of teleurgesteld bent: laat het bestaan. Laat het eenvoudigweg bestaan en wees bereid om voor onbepaalde tijd met die woede of dat verdriet, dat gehunker of teleurstelling rond te lopen. Laat die emotie zichzelf aan je beschrijven in alle kleuren va, de regenboog, in alle denkbare taferelen.

 

Er vielen wat namen van grote meesters.

Ter inspiratie: een korte voorstelling van die meesters die gisteren vernoemd zijn en een korte parafrasering van wat zij te zeggen hebben over loslaten.

Rupert Spira:

Rupert Spira is een bekende spirituele leraar en auteur die bekend staat om zijn heldere en directe benadering van non-dualiteit. Hij benadrukt het belang van zelfonderzoek en de directe ervaring van bewustzijn. Over loslaten spreekt hij in de zin van: "Ware bevrijding komt voort uit het beseffen dat alles wat we vasthouden en identificeren als 'onszelf' eigenlijk voorbijgaande verschijnselen zijn in het gewaarzijn. Door te rusten in de vredige aanwezigheid van puur gewaarzijn, kunnen we geleidelijk aan de illusie van controle en bezit loslaten en ons openstellen voor de moeiteloze stroom van het leven."

Adyashanti:

Adyashanti is een moderne spirituele leraar die bekend staat om zijn eenvoudige en directe benadering van verlichting. Hij moedigt mensen aan om de diepe stilte en helderheid van het bewustzijn te ontdekken. Over loslaten, spreekt hij in de zin van: "Ware vrijheid ontstaat wanneer we de drang om alles te controleren en vast te houden laten varen. Het is een uitnodiging om het leven te omarmen zoals het is, zonder verzet. Door bewust aanwezig te zijn in het huidige moment, kunnen we onze gehechtheid aan het verleden en de toekomst loslaten en vrede vinden in de eenvoud van het Zijn."

Eckhart Tolle:

Eckhart Tolle is een gerenommeerde spirituele leraar en auteur die bekend staat om zijn nadruk op het belang van bewustzijn en het leven in het nu. Hij moedigt mensen aan om het ego los te laten en de stilte en aanwezigheid in zichzelf te ontdekken. Over loslaten spreekt hij in de zin van: "Loslaten betekent niet dat we passief worden, maar eerder dat we de behoefte om te controleren en weerstand te bieden aan wat er is, laten varen. Door het accepteren van de huidige situatie zonder oordeel of verzet, openen we de deur naar innerlijke vrede en creatieve transformatie. Ware vrijheid komt voort uit het besef dat we niet onze gedachten en emoties zijn, maar het bewuste gewaarzijn erachter."

Thich Nhat Hanh:

Thich Nhat Hanh was een gerespecteerde boeddhistische monnik, vredesactivist en auteur. Hij is bekend om zijn nadruk op mindfulness, compassie en vreedzaam leven. Over loslaten spreekt hij in de zin van: "In het boeddhisme leren we dat loslaten de sleutel is tot ware bevrijding. Het betekent niet dat we afstand nemen van het leven, maar eerder dat we diep geworteld zijn in het huidige moment, zonder gehechtheid of verlangen naar bepaalde uitkomsten. Door mindfulness te cultiveren en met volledige aandacht aanwezig te zijn, kunnen we onze vastklampende geest kalmeren en een dieper begrip ontwikkelen van de vergankelijkheid en onderlinge verbondenheid van alles."

Sadhguru:

Sadhguru, ook bekend als Jaggi Vasudev, is een hedendaagse Indiase mysticus, yogi en spirituele leraar. Hij is oprichter van de Isha Foundation, een non-profitorganisatie die zich richt op het bevorderen van welzijn en innerlijke transformatie. Over loslaten spreekt hij in de zin van: "Loslaten is het vermogen om met gratie en gemak door het leven te stromen, zonder vast te houden aan het verleden of de toekomst. Het gaat niet om het negeren van de wereld om ons heen, maar om het cultiveren van innerlijke stabiliteit en helderheid te midden van alle ervaringen. Door meditatie en bewustzijnsoefeningen kunnen we geleidelijk aan de identificatie met onze gedachten en emoties loslaten en toegang krijgen tot een dieper gevoel van vrijheid en vreugde."

Nagarjuna:

Nagarjuna was een Indiase boeddhistische filosoof en een belangrijke figuur in de Mahayana-boeddhistische traditie. Hij wordt beschouwd als de grondlegger van de Madhyamaka-school, die de leer van het midden bepleit en de leegte benadrukt. Over loslaten sprak hij in de zin van: "Loslaten is het inzicht in de fundamentele leegte van alle fenomenen. Niets heeft een inherent bestaan; alles is onderling afhankelijk en voorbijgaand. Door dit begrip kunnen we ons bevrijden van de illusie van vastklampen en identificatie met het zelf. Loslaten is niet het afwijzen van de wereld, maar eerder het zien van de ware aard ervan en het ontwikkelen van onthechting en mededogen. Door het cultiveren van wijsheid en het transcenderen van dualistisch denken, kunnen we bevrijding vinden van lijden en vrede vinden in de leegte."