Vegetarisme, Dalai Lama, dogma's, mala, de drie vergiffen, lectuur tips

Vegetarisme in Boeddhisme

Hoewel niet alle boeddhisten vegetariërs zijn, is er een sterke traditie van vegetarisme binnen het boeddhisme. Het boeddhisme hecht waarde aan het vermijden van schade aan levende wezens en het cultiveren van mededogen. Het eten van vlees kan gezien worden als het veroorzaken van schade aan dieren, dus sommige boeddhisten kiezen ervoor om vegetarisch te zijn om in overeenstemming te zijn met deze principes.

Het is alleen goed te weten dat niet alle boeddhisten vegetarisch zijn. Individuele boeddhisten maken hun eigen keuzes op basis van persoonlijke overtuigingen, omgevingsfactoren en culturele invloeden. Er zijn boeddhisten die vlees eten, maar vaak wordt wel aangeraden om bewust om te gaan met voeding en de ethische aspecten ervan te overwegen.

Nog een aanvulling op het vegetarisme, waar we het over hadden. Thupten Chodron, een Tibetaans-boeddhistische non heeft het uitgebreid en genuanceerd over vegetarisme, 3 pagina's lang, in haar boek 'Boeddhisme voor beginners'. Ook een aanrader. Het komt in grote lijnen overeen met de info die hierover reeds werd gedeeld. Ze besluit haar uiteenzetting als volgt : 'We kunnen mensen niet aanmerken als 'goede' of 'slechte' boeddhisten' door naar hun bord te kijken. Degenen die vlees eten met een gevoel van dankbaarheid voor het dier zijn misschien wel spiritueler dan dogmatische vegetariërs die alleen maar hun eigen standpunt kunnen zien. Iedereen moet zijn eigen niveau van beoefening, zijn lichaamsbehoeften en de voedselbron en in zijn omgeving nagaan en zijn eetpatroon daarop afstemmen, zonder te eisen dat iedereen hetzelfde eet als hij of zij. Wat we eten maakt ons niet verlicht, maar wel wat we met onze gedachten doen.' Het is mijn oprechte wens dat we door onze uitwisselingen en onze samenkomsten mekaar verder kunnen helpen en stimuleren om naar binnen te kijken, op het kussentje en tijdens onze dagdagelijkse handelingen.

 

Dalai Lama, paus van het Tibetaans boeddhisme?

De term "Dalai Lama" verwijst naar de spirituele leider van de gelug-traditie van het Tibetaans boeddhisme. De huidige Dalai Lama, Tenzin Gyatso, is de veertiende persoon die deze titel draagt.

De Dalai Lama is de hoogste spirituele leider van de gelug-traditie, die een van de vier belangrijkste tradities binnen het Tibetaans boeddhisme is. Hij wordt beschouwd als een belangrijk spiritueel en politiek figuur in Tibet. De Dalai Lama heeft een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van Tibet en heeft wereldwijd bekendheid gekregen vanwege zijn inzet voor vrede, compassie en het bevorderen van het Tibetaans boeddhisme.

Het Tibetaans boeddhisme kent echter ook andere tradities, zoals de Nyingma, Kagyu, Sakya en Bön. Elke traditie heeft zijn eigen spirituele leiders en hiërarchieën. Hoewel de Dalai Lama invloed kan hebben op het Tibetaans boeddhisme als geheel, is hij niet de enige autoriteit en worden beslissingen binnen elke traditie doorgaans genomen door hun respectievelijke spirituele leiders en instellingen.

De Dalai Lama's hebben in het verleden wel een politieke rol gespeeld als de leiders van het land Tibet, maar dit had meer te maken met de politieke en sociale structuur van Tibet dan met een universele autoriteit over de verschillende tradities in het Tibetaans boeddhisme.

Dus, terwijl de Dalai Lama een belangrijke en invloedrijke figuur is binnen het Tibetaans boeddhisme, is het toch niet zo juist om hem te beschouwen als de "paus" van het Tibetaans boeddhisme.

Het boeddhisme op zich kent geen centraal gezag of een figuur die als een soort "boeddhistische paus" fungeert. Het is een gedecentraliseerde religie met verschillende tradities en stromingen. Elke boeddhistische traditie heeft zijn eigen spirituele leiders.

 

Boeddhisme, dogma's, ont-dopen…

Het boeddhisme staat bekend om zijn openheid en inclusieve benadering van spirituele praktijken. Het moedigt individuen aan om hun eigen spirituele pad te verkennen en te ontwikkelen, zonder dat er een verplichting is om specifieke dogma's te aanvaarden. Boeddhistische leringen stimuleren mensen om kritisch na te denken, zelfonderzoek te doen en persoonlijke ervaringen te cultiveren om inzicht te verkrijgen.

De Dalai Lama bijvoorbeeld staat heel positief tegenover ieders eigen religie en benadrukt het belang van religieuze diversiteit. Hij moedigt mensen aan om trouw te blijven aan hun eigen religieuze traditie en geloofssysteem, als dat hen helpt om een beter persoon te worden en een zinvol leven te leiden.

De Dalai Lama erkent dat er veel verschillende religies en spirituele tradities zijn en dat elk individu het recht heeft om zijn of haar eigen pad te kiezen. Hij zal dan zeker ook begrip hebben voor individuen die ervoor kiezen om zich te laten ont-dopen, maar niet als dit vanuit een afkeer gebeurt tegen de eigen traditie. Hij heeft zich vaak uitgesproken voor het respecteren van persoonlijke keuzes op het gebied van religie en het recht van mensen om hun eigen spirituele pad te bepalen. Maar hij moedigt wel respect en tolerantie aan ten opzichte van de eigen traditie en andere religies, en spoort mensen aan om met een open geest naar andere geloofstradities te kijken.

Hij benadrukt het belang van innerlijke waarden, ethiek en compassie in alle religies. Hij gelooft dat het uiteindelijke doel van religie is om mensen te helpen een beter mens te worden en een zinvol leven te leiden. Daarom moedigt hij aan tot het cultiveren van liefde, mededogen, vergevingsgezindheid en altruïsme, ongeacht de specifieke religieuze overtuigingen.

Laat het daarmee duidelijk zijn dat er geen enkele noodzaak is om te ont-dopen of zich ongemakkelijk te voelen bij de rituelen die in de eigen traditie gebruikelijk zijn, ook niet als men zich meer aangesproken voelt door het boeddhisme. Het gaat erom dat mensen hun eigen pad volgen en de waarden en principes van compassie en ethiek toepassen, ongeacht hun religieuze achtergrond.

 

Mala

In een kleiner groepje ging het ook even over de mala.

Een mala is een gebedssnoer dat wordt gebruikt in het Tibetaans boeddhisme en andere boeddhistische tradities. Het is een hulpmiddel om concentratie en focus te bevorderen tijdens het reciteren van mantra's en het uitvoeren van meditatiepraktijken.

Een typische mala bestaat uit 108 kralen. De kralen zijn meestal gemaakt van hout, steen, been of andere materialen en zijn geregen op een draad, met een marker voor het begin en het einde van de mala.

Bij het gebruik van een mala houdt de beoefenaar de mala in één hand, houdt de eerste kraal na de marker vast en begint vervolgens met het reciteren van de gekozen mantra. Met elke herhaling van de mantra wordt de volgende kraal tussen de duim en de middelvinger verplaatst. Ik heb het even opgezocht, en het is inderdaad niet tussen duim en wijsvinger zoals ik het verkeerdelijk had gezegd. Excuses.

Het gebruik van de mala helpt de geest gefocust te houden, omdat de herhaling van de mantra en het tellen van de kralen een ritmische en meditatieve handeling worden. Het helpt ook bij het tellen van het aantal herhalingen van de mantra, omdat 108 een heilig getal is in veel boeddhistische tradities.

Het is wel goed om te weten dat het gebruik van een mala in het Tibetaans boeddhisme een persoonlijke beoefening is en kan variëren tussen individuen en tradities. Sommige mensen dragen de mala bij zich als een spiritueel hulpmiddel gedurende de dag, terwijl anderen het specifiek gebruiken tijdens meditatiesessies of recitaties van mantra's.

 

De drie giffen

Wat anger-woede betreft was verleden weekend het NPO2-programma De Boeddhistische blik volledig gewijd aan de drie vergiften, met o.a. Edel Maex,Matthieu Ricard en een pak Hollanders.

Nog te bekijken via terugkijk-TV of via de app.

Bekijk De Drie Vergiften op https://www.npostart.nl/VPWON_1235472

 

Lectuurtips voor de vakantie

Het Tibetaanse boek van leven en sterven - Sogyal Rinpoche

Altruïsme: de kracht van compassie - Matthieu Ricard

 

Actieve acceptatie, Liggend mediteren, Dharma, Leestip

 

Actieve acceptatie

We hadden het o.a. ook over acceptatie, een belangrijk element in de Boeddhistische leer dat tot misverstanden kan leiden. Het is waar dat het boeddhisme de acceptatie van de realiteit zoals ze is benadrukt, maar dit moet niet worden geïnterpreteerd als een oproep tot passiviteit of een deterministische visie op het leven.

In het boeddhisme is acceptatie een hulpmiddel om te erkennen dat dingen zoals ze "op dit moment zijn", het resultaat zijn van een complexe reeks oorzaken en voorwaarden. Het leert ons om niet te vechten tegen de realiteit, maar om deze te erkennen en juist van daaruit te handelen.

Acceptatie in het boeddhisme betekent niet dat we moeten stoppen met proberen dingen te veranderen. In feite is het tegenovergestelde waar: door de realiteit zoals ze is te accepteren, zijn we beter in staat om te zien wat er kan en best zou veranderen. Het is het startpunt van waaruit verandering kan plaatsvinden.

Dus in plaats van een deterministische filosofie, bevordert het boeddhisme een evenwichtige benadering van acceptatie en verandering. Het stimuleert ons om de realiteit te accepteren zoals ze is, maar ook om actief te werken aan het verbeteren van onze omstandigheden en die van anderen en het bevorderen van mededogen en wijsheid.

"Laat los wat voorbij is, accepteer wat er is en heb vertrouwen in wat zal komen. In het erkennen van de realiteit zoals ze is, vinden we de vrijheid om vanuit wijsheid te handelen."

Thich Nhat Hanh

 

Liggend mediteren

We hadden het ook over liggend mediteren en de leeuwenhouding.

De leeuwenhouding is de houding waarin de Boeddha lag op zijn rechterzijde voordat hij het paranirvana, ook wel bekend als zijn fysieke dood, inging. Het kan dienen als een inspiratie voor liggende meditatie. Je gaat hierbij op je rechterzijde liggen, met je rechterarm onder je hoofd als een kussen en je linkerarm ontspannen langs je lichaam gestrekt. De benen zijn gestrekt of lichtjes gebogen.

Een andere veelgebruikte houding is Savasana (de lijkhouding): een ontspannende lighouding waarbij je op je rug ligt met je benen en armen ontspannen naast je lichaam. Het doel van deze houding is totale ontspanning en het loslaten van fysieke spanning.

Het is wel belangrijk op te merken dat liggende meditatie, ongeacht de houding, soms kan leiden tot slaperigheid of verlies van alertheid. Hoewel er wel degelijk liggende meditatiehoudingen zijn in het boeddhisme, gaat de voorkeur toch uit naar zittende meditatiehoudingen. Deze houdingen stellen ons in staat om een alerte en geconcentreerde geest te behouden tijdens de meditatie.

Het voordeel bij zittende meditatie is ook dat, als je al in slaap zou vallen, je meteen met een schok wakker wordt (doordat je lichaam dreigt om te vallen en er een reflex in gang schiet die je instant alert maakt om dit te voorkomen). Deze opeens verscherpte alertheid kan dan juist die slaperige toestand doorbreken en de geest terug helder maken, waardoor de slaperigheid juist overwonnen kan worden en de verdere meditatie in helderheid kan verder gezet worden, wat uiteindelijk wel het doel is van boeddhistische meditatie.

Dharma

Er werd ook de vraag gesteld: "wat is dat dan die Dharma, waar we toevlucht in nemen?

Je kan de Dharma begrijpen als leringen en wijsheden van de Boeddha. Boeddha ontdekte dat er manieren zijn om lijden te verminderen en geluk te vergroten. Hij deelde zijn inzichten met andere mensen en leerde hen hoe ze een vredig en vervuld leven kunnen leiden.

De Dharma bevat veel verschillende onderwerpen, zoals hoe je vriendelijkheid en mededogen kunt ontwikkelen, hoe je je geest kunt kalmeren en vrede kunt vinden, en hoe je kan begrijpen dat alles in het leven voortdurend verandert. Het is eigenlijk als een soort handleiding voor het leven.

Mensen die het Tibetaans boeddhisme volgen, nemen toevlucht in de Boeddha, de Dharma en de Sanga. Ze vertrouwen op de Boeddha als een gids en een voorbeeld, de Dharma als de leringen die hen helpen om wijs en goedhartig te zijn, en de Sanga als de gemeenschap van mensen die hetzelfde spirituele pad volgen.

Dus, de dharma is eigenlijk de verzameling van alle wijze lessen en principes die ons kunnen helpen om een gelukkig, vreedzaam en zinvol leven te leiden. Het is als een kostbare schat die we kunnen ontdekken en gebruiken om onszelf en anderen gelukkig te maken.

 

De essentiële kracht van eenvoud

De boeddhistische Leer, Dharma, benadrukt in het bijzonder dat dingen oftewel verschijnselen, fenomenen, in een toestand zijn van voortdurend opkomen en vergaan. Alle dingen hebben de aard van verandering in zich. Dit is waarom alle geconditioneerde dingen (dingen die zijn ontstaan, zijn opgekomen, 'in het bestaan zijn gekomen') in essentie lijden zijn.

Opkomen, vergaan en verandering van toestand zijn de drie kenmerken (of eigenschappen) die alle geconditioneerde dingen in zich dragen en daarom zijn het universele kenmerken. Gezien verlichting draait om juist begrip, is het zien en begrijpen van deze universele realiteit essentieel op onze weg naar de bevrijding van lijden.

Verlichting kan een hele opgave zijn, maar vaak liggen cruciale aanwijzingen hiervoor verrassend dichtbij. Wanneer je bijvoorbeeld de hele ademhaling observeert, kun je ook hierin de drie universele kenmerken al heel duidelijk zien. Zo eenvoudig en zo dichtbij kun je een essentiële realiteit ontdekken. Want ook de ademhaling komt voortdurend op en verdwijnt voortdurend. Hij is continue in een toestand van verandering, precies zoals alle andere dingen in het bestaan. Vastklampen aan wat dan ook is vragen om problemen. Ook aangename gevoelens — waar de meeste mensen naar op zoek zijn — zijn lijden 'omdat zij de oorzaak zijn voor het ontstaan van pijn wanneer zij veranderen.'  

Peter van Loosbroek

 

Leestip

 “Het hart van Boeddha’s leer” van Thich Nhat Hahn. (280 blz.)

Ondertitel: van pijn en verdriet naar vreugde, inzicht en zelfkennis.

LOSLATEN

We hadden het gisteren over loslaten, aan de hand van een voorgelezen citaat van Peter De Graef uit zijn boek "Zitten, rust vinden voor jezelf, voor je medemens, voor de wereld".

Loslaten is een kapot gebruikt begrip. Het wordt in spirituele kringen eindeloos tevoorschijn  gehaald, bij woede, wrok en onmacht, verdriet, wanhoop en gehunker, bij alles krijg je de raad het los te laten. Daarbij denken we automatisch aan iets dat we moeten doen, waarna er iets gebeurt, zoals bij een porseleinen kopje dat je loslaat, dat stuk valt op de grond. Dan heb je geen kopje meer, maar scherven, omdat je het hebt los gelaten. Zo denken we onbewust ook dat woede en verdriet aan scherven zal vallen, als we ze ‘los’laten. Dat is een misvatting.

Ik had me een keer teruggetrokken in een bos voor een wat langere retraite. Ik had een hectisch d-seizoen achter de rug, was nog tot vlak voor ik vertrok druk bezig geweest en kwam dus helemaal over mijn toeren in dat bos aan. Vanaf het eerste uur dat ik ging zitten, zat daar een vogeltje me danig op de zenuwen te werken. Het zong niet eens een liedje. Het zei alleen ‘fwiet’. Mijn aandacht was erop gefocust als op een lekkende kraan, ’s nachts in een vreemd hotel. Ik dacht eraan hoe ik het vogeltje tussen een bankschroef zou vastzetten. Ik heb er met een vlambout op gezeten, in een pannetje zoutzuur ondergedompeld….Het haalde niets uit. Vanaf dat de zon opkwam tot ze onderging, bleef de ‘fwiet’ het bos domineren. Dat heeft zo’n dag of tien geduurd.

En toen was het ineens voorbij. Niet de ‘fwiet’, die hoorde ik nog duidelijk de hele tijd en van overal. Maar mijn reactie erop. Ik reageerde er volstrekt niet meer op. Ik had het ‘los’ gelaten. Maar wat ik dan juist heb gedaan? Geen idee. En waarom? Geen idee. Ik had het gewoon uitgezweet. Ik had het verduurd. En op een gegeven moment houdt het op. Dat is hoe ‘los’laten werkt. Je doet niets, verduurt. Je gaat er niet voor op de loop, maar blijft erbij. Dus als je kwaad bent, of verdriet hebt, hunkert of teleurgesteld bent: laat het bestaan. Laat het eenvoudigweg bestaan en wees bereid om voor onbepaalde tijd met die woede of dat verdriet, dat gehunker of teleurstelling rond te lopen. Laat die emotie zichzelf aan je beschrijven in alle kleuren va, de regenboog, in alle denkbare taferelen.

 

Er vielen wat namen van grote meesters.

Ter inspiratie: een korte voorstelling van die meesters die gisteren vernoemd zijn en een korte parafrasering van wat zij te zeggen hebben over loslaten.

Rupert Spira:

Rupert Spira is een bekende spirituele leraar en auteur die bekend staat om zijn heldere en directe benadering van non-dualiteit. Hij benadrukt het belang van zelfonderzoek en de directe ervaring van bewustzijn. Over loslaten spreekt hij in de zin van: "Ware bevrijding komt voort uit het beseffen dat alles wat we vasthouden en identificeren als 'onszelf' eigenlijk voorbijgaande verschijnselen zijn in het gewaarzijn. Door te rusten in de vredige aanwezigheid van puur gewaarzijn, kunnen we geleidelijk aan de illusie van controle en bezit loslaten en ons openstellen voor de moeiteloze stroom van het leven."

Adyashanti:

Adyashanti is een moderne spirituele leraar die bekend staat om zijn eenvoudige en directe benadering van verlichting. Hij moedigt mensen aan om de diepe stilte en helderheid van het bewustzijn te ontdekken. Over loslaten, spreekt hij in de zin van: "Ware vrijheid ontstaat wanneer we de drang om alles te controleren en vast te houden laten varen. Het is een uitnodiging om het leven te omarmen zoals het is, zonder verzet. Door bewust aanwezig te zijn in het huidige moment, kunnen we onze gehechtheid aan het verleden en de toekomst loslaten en vrede vinden in de eenvoud van het Zijn."

Eckhart Tolle:

Eckhart Tolle is een gerenommeerde spirituele leraar en auteur die bekend staat om zijn nadruk op het belang van bewustzijn en het leven in het nu. Hij moedigt mensen aan om het ego los te laten en de stilte en aanwezigheid in zichzelf te ontdekken. Over loslaten spreekt hij in de zin van: "Loslaten betekent niet dat we passief worden, maar eerder dat we de behoefte om te controleren en weerstand te bieden aan wat er is, laten varen. Door het accepteren van de huidige situatie zonder oordeel of verzet, openen we de deur naar innerlijke vrede en creatieve transformatie. Ware vrijheid komt voort uit het besef dat we niet onze gedachten en emoties zijn, maar het bewuste gewaarzijn erachter."

Thich Nhat Hanh:

Thich Nhat Hanh was een gerespecteerde boeddhistische monnik, vredesactivist en auteur. Hij is bekend om zijn nadruk op mindfulness, compassie en vreedzaam leven. Over loslaten spreekt hij in de zin van: "In het boeddhisme leren we dat loslaten de sleutel is tot ware bevrijding. Het betekent niet dat we afstand nemen van het leven, maar eerder dat we diep geworteld zijn in het huidige moment, zonder gehechtheid of verlangen naar bepaalde uitkomsten. Door mindfulness te cultiveren en met volledige aandacht aanwezig te zijn, kunnen we onze vastklampende geest kalmeren en een dieper begrip ontwikkelen van de vergankelijkheid en onderlinge verbondenheid van alles."

Sadhguru:

Sadhguru, ook bekend als Jaggi Vasudev, is een hedendaagse Indiase mysticus, yogi en spirituele leraar. Hij is oprichter van de Isha Foundation, een non-profitorganisatie die zich richt op het bevorderen van welzijn en innerlijke transformatie. Over loslaten spreekt hij in de zin van: "Loslaten is het vermogen om met gratie en gemak door het leven te stromen, zonder vast te houden aan het verleden of de toekomst. Het gaat niet om het negeren van de wereld om ons heen, maar om het cultiveren van innerlijke stabiliteit en helderheid te midden van alle ervaringen. Door meditatie en bewustzijnsoefeningen kunnen we geleidelijk aan de identificatie met onze gedachten en emoties loslaten en toegang krijgen tot een dieper gevoel van vrijheid en vreugde."

Nagarjuna:

Nagarjuna was een Indiase boeddhistische filosoof en een belangrijke figuur in de Mahayana-boeddhistische traditie. Hij wordt beschouwd als de grondlegger van de Madhyamaka-school, die de leer van het midden bepleit en de leegte benadrukt. Over loslaten sprak hij in de zin van: "Loslaten is het inzicht in de fundamentele leegte van alle fenomenen. Niets heeft een inherent bestaan; alles is onderling afhankelijk en voorbijgaand. Door dit begrip kunnen we ons bevrijden van de illusie van vastklampen en identificatie met het zelf. Loslaten is niet het afwijzen van de wereld, maar eerder het zien van de ware aard ervan en het ontwikkelen van onthechting en mededogen. Door het cultiveren van wijsheid en het transcenderen van dualistisch denken, kunnen we bevrijding vinden van lijden en vrede vinden in de leegte."