Aandacht

Een leerling vroeg aan de meester: “Wilt u alstublieft een grote wijsheid voor mij schrijven?”

De meester nam een penseel en schreef één woord: “Aandacht.”
De leerling zei: “Is dat alles?”
De meester schreef: “Aandacht. Aandacht.”
De student raakte geïrriteerd: “Dat lijkt me nu toch niet zo diep of subtiel.”
De meester schreef: “Aandacht. Aandacht. Aandacht.”

Het zit hem duidelijk allemaal in de herhaalde praktijk.

We willen allemaal diepe dingen krijgen van het boeddhisme. Ik stel me bij dit verhaal voor dat de leerling hoopt op een mooie kalligrafie van zijn leraar. Iets dat hij aan de muur kan hangen, om er af en toe naar te kijken en zich geïnspireerd te voelen. Of misschien zelfs maar om bezoekers te imponeren met een schone wijsheid aan zijn muur. Het opvallende aan dit verhaal is dat de meester hem inderdaad levert wat hij vraagt. Vaak hangen leraren in zulke verhalen een beetje de pestkop uit, om leerlingen uit hun gedachtekramp te halen. Maar nu levert de meester netjes wat hem gevraagd wordt. Hij schrijft het karakter voor 'aandacht' op het blad. Verrassend genoeg is de leerling er niet tevreden mee. Hij reageert zelfs uitgesproken onbeleefd: “Is dat alles?” Het is pas dan dat de leraar met hem begint te dollen. De meester ziet waar het probleem bij deze leerling zit: hij neemt de praktijk van de aandacht niet ernstig genoeg. Hij is op zoek naar 'echte' wijsheden, die je uit je hoofd kunt leren en waarmee je kunt pronken. Dus blijft hij zijn ene woord maar herhalen: Aandacht, aandacht, aandacht. In plaats van een wijsheid om mee uit te pakken geeft hij zijn leerling een opdracht mee: geef de herhaalde praktijk van de aandacht de krediet die hij verdient. Als dat niet lukt, blijf dan terugkomen op je aandacht. Breng je aandacht terug op je lichaam, je ademhaling, je houding, je bewegingen, je opduikende emoties en gedachten, op de dingen die je denkt begrepen te hebben, het contact met de buitenwereld,... En als dat wel lukt, blijf dan ook aandacht beoefenen. 'Aandacht' is de ene richtlijn die telkens weer terugkomt in meditatie. Zowel voor beginnelingen, als voor gevorderden. Aandacht. Voorbij de teleurstelling dat het dat maar is. Aandacht, aandacht. Voorbij de irritatie dat je het ondertussen wel begrepen hebt, en wel eens wat anders wil horen. Aandacht, aandacht, aandacht. Want zonder intens en duurzaam beoefende aandacht, is wijsheid niet meer dan een tegelwijsheid.

 

Tom Hannes

Aandacht als kompas in een bos van belemmeringen

Aandacht is synoniem voor bewust zijn, alert zijn, wakker zijn in het eeuwige NU. Het is je bewust zijn van alle zintuiglijke activiteiten: zien, horen, ruiken, smaken, voelen en denken. In dít moment. En van moment-tot-moment.

Je bent je bewust van jezelf en alles wat je omringt, zonder enige toevoeging of gehechtheid aan persoonlijke verhalen en drama’s.

Je ervaart alles als een observator, een getuige, een meester. Vrij en onbevangen, voorbij gevestigde structuren, zonder hoofd boven je hoofd.

Enkel door op deze manier bewust te zijn, kun je ‘zijn’. Kan je het bestendige ‘worden’ vermijden. Kan je jouw ware aard (her)ontdekken.

Meestal ben je niet bewust. Je verdwaalt in het bos van je geconditioneerde droomwereld. Je beweegt je voort in de mallemolen van je gewoontepatronen.

De Boeddha noemde dit ‘rondjes draaien’: saṃsāra. Steeds opnieuw hetzelfde doen en toch een ander resultaat verwachten. Begoocheling.

 

Over afkeer en woede

Als we in vrede zijn en op ons gemak met onszelf, dan duurt het wel even om ons boos te krijgen op andere mensen. Maar als we niet in vrede en gemak zijn met onszelf, als we ons niet echt gelukkig voelen met onszelf, als we erg kritisch zijn over onszelf, als we gespannen zijn in onszelf, dan zal alles onze woede aanwakkeren, zal het gewoon oplaaien. Dus, stuur liefdevolle vriendelijkheid naar  jezelf, en stuur liefdevolle vriendelijkheid aan de woede in plaats van deze te onderdrukken of proberen om het te vermijden. Breng het naar boven, kijk ernaar en zeg: “Oh, woede, het spijt me zo, moge het goed met je gaan en gelukkig zijn, wat is je probleem?” en luister naar wat het je probeert te vertellen - wat is de bron van dit probleem waardoor we steeds weer van streek raken en van streek raken? De echte reden is dat de woede van binnen zit, niet daarbuiten! Het zijn geen andere mensen, het zijn geen andere situaties, er is altijd wel iets daarbuiten. Maar hoe we reageren op wat er daarbuiten is, komt van binnen in ons.

Jetsunma Tenzin Palmo