Brug der Wijsheid - Blog: maart 2026

woensdag 25 maart 2026

Shinee 3 - Het herhaaldelijk plaatsen van de geest

3. Het herhaaldelijk plaatsen van de geest

Dan komen we aan het derde van de 9 stadia en dat noemt het herhaaldelijk plaatsen van de geest of in het Tibetaans Lente jokpa. En dan zien we in de tekening een aantal verschillen verschijnen: het hoofd van zowel het aapje als de olifant zijn wit geworden en ze zijn veel dichter. Die olifant hangt nu aan die leiband, die is er niet meer los van. En ze kijken ook naar de beoefenaar. Dat wil zeggen dat er hier echt wel een stap verder is gezet. Er is nog altijd die afleiding en die onrust, maar je merkt dat veel sneller op en je gaat altijd veel sneller in staat zijn om je terug naar je concentratie-object te brengen, dus je geest elke keer vlot opnieuw te plaatsen. Daardoor noemt dat stadium ook het stadium van het herhaaldelijk plaatsen van de geest.

Het sneller opmerken van afleiding

In het begin kan je afgeleid zijn en dan heb je pas na een hele tijd door van: oei, ik was afgeleid. Dat heb je het nu veel sneller door: je merkt het op en je plaatst elke keer terug opnieuw. En dat gaat vrij vlot om dat op te merken en je geest elke keer terug te brengen.

Symboliek van het terugkijken van de olifant

Het feit dat die olifant terugkijkt naar de beoefenaar symboliseert exact het feit dat je op het moment dat je afgeleid wordt, je het altijd meteen door hebt. Dus je merkt op dat moment van: ha, ik word afgeleid, dus ik ga nu de herinnering toepassen; de herinnering dat ik mij terug moet brengen op mijn concentratie-object. Dus het feit dat de olifant terugkijkt, symboliseert exact dat.

De betekenis van de leiband

En het feit dat de olifant nu aan de leiband hangt betekent dat, elke keer als die olifant probeert weg te gaan, als die aan de leiband hangt, je het dan voelt als beoefenaar. Er wordt dus getrokken aan de leiband, wat symboliseert dat je de oplettendheid echt hebt geactualiseerd. Die oplettendheid is nu echt aanwezig. Je merkt het nu elke keer op dat die olifant naar ergens toe probeert te gaan en je hebt er nu controle over. Het feit dat je dat onder controle hebt wordt gesymboliseerd door die connectie, door die leiband die nu echt verbonden is met de olifant.

De verschijning van het konijntje

En dan zie je plotseling een nieuwe figuur in het verhaal verschijnen: er zit een konijntje op de rug van die olifant. Als je goed kijkt, zie je er een klein konijntje zitten. Zijn lijfje is nog helemaal zwart en zijn hoofdje is al wit. En waarom komt er in 1 keer een konijntje op de proppen?

Betekenis van het konijntje

We hebben daarnet gezegd dat het aapje staat voor de onrust die je ervaart tijdens de meditaties. In die eerste 2 fasen heb je eindelijk nog geen last van loomheid, je kan niet in slaap vallen, want er is zoveel onrust nog in je bewustzijn dat het aapje heel de show voor hem neemt. Maar dan, omdat je verder bent in je meditatie; je slaagt er effectief in om herinnering en oplettendheid goed toe te passen, dus je gaat er ook in slagen om al mooie tijden echt geconcentreerd te blijven en echt in meditatie te vertoeven en echt een meditatie-ervaring te gaan ervaren.

Maar omdat je dus langer echt geconcentreerd in meditatie verblijft en dat aapje zijn kracht begint te verliezen, kan de andere kant zich beginnen aandienen, namelijk de loomheid, dat je dus begint in slaap te vallen. Maar op dat moment is dat nog heel subtiel; dat is een heel subtiele vorm van loomheid die al kans heeft om zich te beginnen aandienen.

Een positief teken in je meditatie

Dus het feit dat als je in het begin mediteert het heel moeilijk is om geconcentreerd te blijven en dan op een bepaald moment het beter en beter gaat, dan stel je vast van: oei, nu begin ik in slaap te vallen. Meestal denken de mensen dat dit een slecht teken is, maar de Lama zegt hierop: eigenlijk moet je dat zien als een positief teken dat dit gebeurt. Want dat wil zeggen dat je al 2 stadia voorbij bent als dat begint te gebeuren. Dus dit is een positief teken als dat gebeurt.

dinsdag 17 maart 2026

Shinee 2 - Het voortdurende plaatsen van de geest

2. Het voortdurende plaatsen van de geest

Daarmee hebben we het eerste stadium, het plaatsen van de geest, kort besproken. Dan ga je naar het tweede stadium en dat noemt dan in het Tibetaans Gyuntu jokpa, wat wil zeggen het voortdurend plaatsen van de geest of het langer durend plaatsen van de geest. Wat eigenlijk letterlijk wil zeggen: het lukt al wat beter, we slagen erin om net iets langer bij ons concentratie-object te blijven zonder afgeleid te worden.

En daarvoor heb je dus nog altijd die 2 manieren nodig van herinnering en oplettendheid die opnieuw worden gesymboliseerd door de objecten in de handen van de monnik. En hij houdt ze hier in de lucht om te zeggen: ik moet die nog altijd toepassen, maar het lukt al een beetje om die olifant wat trager te laten lopen, wat meer onder controle te houden.

En dat symboliseert zich ook verder dat het kruin van die olifant wit geworden is. En dit wil letterlijk zeggen: doordat we continuïteit hebben opgebouwd in onze concentratie kunnen we nu net iets langer geconcentreerd blijven zonder afgeleid te worden. Dat is dus het tweede stadium.

Wat je ook ziet gebeuren is dat de afstand tussen de 3 figuren, tussen de beoefenaar en de olifant en dat aapje, heel groot is in het begin, waardoor je merkt van het aapje, dat staat voor die onrust, die staat heel ver en dit symboliseert dat die in het begin heel veel aanwezig is. En dan zie je dat die afstand tussen de 3 korter wordt. Dus de afstand tussen de olifant en dat aapje is iets kleiner geworden en ook tussen de beoefenaar en die 2. Wat dus ook symboliseert dat het allemaal net iets gemakkelijker begint te gaan. Je wordt nog altijd duidelijk afgeleid door onrust, maar dat is al in een iets mindere mate dan ervoor.

zaterdag 14 maart 2026

Shinee - 1 . Het plaatsen van de geest

1. Het plaatsen van de geest

Onderaan de tekening zitten we op het eerste van de 9 stadia of van de 9 ervaringen. En die krijgt een term mee, en die term is het plaatsen van de geest; zo noemt dit stadium, in het Tibetaans ‘semdu jokpa’.
Dat is het stadium waarbij je als beginnende mediteerder start; dan ga je eigenlijk in meditatiehouding zitten. Je gaat proberen je geest te focussen op je gekozen concentratieobject en dan ga je merken dat je afgeleid wordt.
En dan heb je die 2 aspecten nodig, enerzijds de oplettendheid om op te merken dat er iets gebeurt, namelijk dat je afgeleid geraakt, en anderzijds de herinnering, namelijk het herinneren van die instructies wat je op dat moment moet gaan doen, in de zin van: ik ben afgeleid, dus ik breng mijn aandacht terug. Als je je op je ademhaling concentreert, dan breng je jouw aandacht terug naar je ademhaling.
Dat is dus die oplettendheid en die herinnering, beide heb je dan heel hard nodig om te leren mediteren; om te leren die concentratie op het concentratie-object op te bouwen.

De vijf zintuiglijke gewaarwordingen

Dan zijn er de 5 zintuigelijke gewaarwordingen. Die spelen een rol tijdens de meditatie. Daar moet je mee leren omgaan en die worden gesymboliseerd door 5 symbolen die je hier op de tekening ziet.
Onderaan zie je een zijden doek die er op staat en die staat voor contact, voor gevoel. Dan heb je hierboven een schelp waar een geurende stof uitkomt, dat staat voor de reuk. Dan heb je een aantal vruchten die er op staan, die staan voor de smaak. Dan heb je 2 cimbaaltjes die met een doekje verbonden zijn, die staan voor het horen, voor geluid. En dan heb je de spiegel en die staat voor vorm en voor het zien.
Waarom staan die 5 symbolen bij op deze tekening? Omdat zij eigenlijk, zeker in de eerste 3 stadia van de 9 stadia, vooral de oorzaak zijn dat je afgeleid geraakt tijdens de meditatie.
Er is een bepaald geluid dat je hoort en dat je aandacht trekt. Het kan zijn dat er een geur is en je vindt dat een heel aantrekkelijke geur, dus je aandacht gaat er naartoe. Je ziet iets gebeuren en dat is wel iets wat je interesseert, dus je raakt afgeleid; je wilt naar die vorm kijken, enzoverder.
Die 5 zintuiglijke gewaarwordingen, die gaan je eigenlijk afleiden en dan wordt er gezegd: je hebt 2 dingen die kunnen gebeuren tijdens meditatie, Jinguwan en Guepa. Het ene is loom woorden, het andere is een soort agitatie.
In het begin heb je vooral van die kant last dat je afgeleid geraakt, zij het door gedachten, zij het door dingen rondom jou. Daarom worden die 5 symbolen hierop weergegeven.

Het vuur van enthousiaste volharding

Verder zie je op de tekening dat er op een heel aantal plaatsen precies een vuur aan het branden is. Dat vuur staat daar niet zomaar, het symboliseert de kracht van enthousiaste volharding.
Je hebt dus enthousiasme en volharding nodig, dus niet jezelf met een stok slaan om het te doen, maar enthousiast gemotiveerd zijn om uit een positieve overweging ervoor te willen gaan.
En in het begin heb je dat heel hard nodig. Daarom dat dit vuur in het begin het hardste aan het branden is. En dan zie je dat dit vuurtje alsmaar kleiner wordt.
Zolang dat vuurtje er staat op het pad, wil dat zeggen dat het nog altijd nodig is. Je moet jezelf blijven motiveren, enthousiasme aan de dag leggen om de beoefening te blijven verderzetten, maar de nood eraan wordt altijd maar kleiner.
Daarom dat het vuurtje alsmaar kleiner wordt en op den duur wordt het gewoon natuurlijk: je moet niet meer specifiek jezelf motiveren, het gaat vanzelf. Dus als het vuurtje verdwenen is, dan ben je dat stadium voorbij dat je dat nodig hebt. Dan wordt het natuurlijk.

De olifant als symbool van de geest

Dan zie je uiteraard de olifant die samen met de monnik het pad bewandelt. Die olifant staat voor je eigen bewustzijn en voor je geest.
En dan zie je dat die olifant in het begin zwart is en stilletjes aan meer en meer wit wordt. Dus die olifant is een symbool of een voorbeeld van ons eigen bewustzijn, want alhoewel er niemand ervaring mee heeft, kunnen we allemaal veronderstellen dat het temmen van een olifant een moeilijke taak is, dat dit niet eenvoudig is.
En dit symboliseert dus het feit dat het temmen van je eigen geest, van je bewustzijn, niet eenvoudig is. Daarom is het een olifant die ze gekozen hebben als voorbeeldje om jouw eigen bewustzijn te gaan symboliseren.
En dan ga je kijken: in het begin is het een wilde olifant, daarom ook dat hij zwart gekleurd is, en dan stilletjes aan wordt hij rustiger en rustiger en wordt hij meer vredevol en meer en meer getemd.
En dat is eigenlijk wat er ook met jouw eigen bewustzijn gebeurt: in het begin wil je dat wel dat het een bepaalde richting uitgaat, maar het doet wat het zelf wil, en dan stilletjes en stilletjes aan wordt het meer inzetbaar en ga je het meer kunnen gebruiken waarvoor je het zelf wil inzetten.

Het symbool van de olifant en de beoefenaar

In het begin zie je dat de olifant ver weg van de beoefenaar loopt. Die doet zijn eigen ding, maar de slagtand is al wit. Hij is dus al een heel klein stukje wit. De Lama zegt dat dit wil zeggen dat zelfs een beginnende beoefenaar een bepaalde vrede in zichzelf kan ervaren door te beoefenen. Dat is nog weinig en het is moeilijk om dat vast te houden; dat is snel weer weg, maar het is er al van het begin.
Maar dan zie je dat groeien stapsgewijs. Hier wordt zijn oor ook wit, dan wordt heel zijn hoofd wit en zo stilletjes aan wordt heel die olifant wit. En je ziet ook dat de beoefenaar altijd maar dichter en dichter bij de olifant komt en op het einde rijdt hij boven op de olifant. Dat wil zeggen: op het einde kan hij zijn bewustzijn effectief gaan gebruiken waarvoor hij het wil gebruiken en voor zelftransformatie, om echt de rest van het pad te gaan bewandelen tot aan het boeddhaschap.
Lama herhaalt: de olifant is zwart en in het begin kan je ook aan zijn tred zien, zijn wandelstijl, hoe dat bewustzijn is. In het begin is hij echt aan het hollen en aan het springen en hij gaat rustiger en rustiger beginnen wandelen. En dat is eigenlijk ook een symbool van als je zelf in meditatie gaat, hoe je bewustzijn zich gaat gedragen of gaat reageren op het feit dat je probeert te mediteren.
In het begin kan je vaststellen, dat is een ervaring die veel mensen hebben, dat het direct rustiger wordt, maar meestal ga je eerst vaststellen dat je geest precies onrustiger lijkt dan ooit tevoren. Dat is de olifant die aan het hollen is. Eigenlijk stel je gewoon vast wat je geest altijd doet, maar dat symboliseert het feit dat je vaststelt van wow, wat gebeurt hier allemaal in mijn hoofd; het is wel veel onrustiger dan ik dacht. En dan gaat dat stilletjes beter en beter en gaat die olifant rustiger en rustiger beginnen wandelen.
Dat weten jullie ook allemaal uit ervaring, als je gemediteerd hebt, en je kiest je concentratie-object; waarbij je bijvoorbeeld de ademhaling neemt en je concentratie daar naar brengt, dan gaat die elke keer terug gaan lopen en word je zo meegesleept in je gedachten. Dat is dus die olifant die elke keer wegloopt en niet bij de beoefenaar blijft, zoals je geest die je meesleurt naar ergens anders.

Het aapje als symbool van onrust

Dan zien jullie naast de olifant ook nog een aapje lopen. Dat aapje is ook in het begin zwart en het wordt ook stilletjes aan meer wit. En op den duur zit hij bij de beoefenaar, aan zijn voeten. Dat aapje, we hebben het daarnet ook al aangehaald, dat je tijdens de meditatie 2 voornaamste obstakels hebt, die in het Tibetaans, Jingwa en Geupa worden genoemd.
Jingwa is die loomheid, dat je merkt dat je niet meer helemaal helder bent met geest en dat je in slaap begint te vallen. Het andere is die agitatie, dat je je geest maar niet tot rust krijgt en dat je je niet kan concentreren omdat er een onrust in jezelf gaande is. Die onrust, dat is het aapje.
Zoals jullie zelf in de meditatie ervaren, soms ga je beginnen indommelen, ga je in slaap vallen, soms lukt het je maar niet om je helder te concentreren, is die helderheid niet aanwezig, soms word je meegesleept door allerlei afleidingen. Dus de manier dat de olifant loopt, het aapje, de zwarte kleur, dat verwijst allemaal naar die aspecten die je ervaart tijdens de meditatie.